Sanya Dharmasakti Library: About us

ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ กับห้องสมุด

รุ่งทิพย์ ห่อวโนทยาน

          ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ เป็นศาสตราจารย์พิเศษสอนกฎหมายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง มาตั้งแต่ระยะแรกของการก่อตั้งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง และทำหน้าที่ดังกล่าวสืบต่อเนื่องเป็นเวลานานถึง 14 ปี (พ.ศ. 2479-2493) ท่านดำรงตำแหน่งคณบดีคณะนิติศาสตร์ ระหว่างปีพ.ศ. 2511-2514 และอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปี พ.ศ. 2514-2516

          ในระหว่างที่ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะนิติศาสตร์ ท่านอาจารย์สัญญา ได้พัฒนาคณะนิติศาสตร์ให้เจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้นไปตามลำดับ โดยริเริ่มสร้างระบบอาจารย์ประจำ วางนโนบายในการพัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนในคณะนิติศาสตร์ ตลอดจนก่อตั้งห้องสมุดคณะนิติศาสตร์ขึ้น เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมสารนิเทศในสาขาวิชากฏหมายและสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องอันเป็นประโยชน์ต่อการเรียนการสอนและการศึกษาค้นคว้าวิจัยทางนิติศาสตร์

          ห้องสมุดคณะนิติศาสตร์จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2492 นับแต่แรกตั้งคณะนิติศาสตร์ สถานที่เรียนคือ ชั้นบนของแผนกคำสอนเดิม เมื่อสร้างตึกแรกของคณะในปี พ.ศ. 2503 ห้องสมุดตั้งอยู่ที่ ชั้น 4 เป็นมุมเล็ก ๆ ภายในบริเวณห้องพักอาจารย์พิเศษ อย่างไรก็ตามห้องสมุดนั้นมีลักษณะเป็น “ห้องอ่านหนังสือ” มากกว่าห้องสมุด เพราะไม่มีระบบจัดเก็บหนังสือ ทั้งตำรา และสิ่งพิมพ์ประกอบการศึกษาก็มีอยู่น้อยมาก กอร์ปกับตั้งอยู่ภายใต้ห้องพักอาจารย์ จึงทำให้นักศึกษาส่วนมากไปใช้บิรการที่ห้องสมุดกลาง ซึ่งกว้างขวางและมีเอกสารตำราต่าง ๆ สมบูรณ์กว่า อีกทั้งไม่ต้องรู้สึกหวาดกลัวหรือเกรงกลัวว่าจะรบกวนคณาจารย์ ซึ่งเกือบทั้งหมดเป็นผู้พิพากษาอีกด้วย

          เมื่อท่านอาจารย์สัญญาเป็นคณบดี ในปี พ.ศ. 2511 ท่านได้พัฒนาคณะนิติศาสตร์ในหลาย ๆ ด้าน และในปี พ.ศ. 2512 ท่านได้ผลักดันให้คณะมีห้องสมุดที่ทันสมัยพรั่งพร้อมด้วยตำราและสิ่งพิมพ์ภาษาไทยและภาษาต่างประเทศเพื่อการเรียนการสอนและการค้นคว้าทางนิติศาสตร์

          แม้ว่าการก่อตั้งห้องสมุดของคณะแยกต่างหากจากห้องสมุดกลาง จะขัดกับนโยบายของมหาวิทยาลัยในขณะนั้นที่ต้องการให้ทุกคณะใช้ห้องสมุดกลางเพียงแห่งเดียวก็ตาม แต่ท่านอาจารย์สัญญา ก็ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ อธิการบดี และเลขาธิการ มหาวิทยาลัย ในการของบประมาณจำนวน 37,000,000 บาท เพื่อก่อสร้างอาคาร 4 ชั้น ออกแบบโดยกรมโยธาเทศบาล ขั้น 4 เป็นห้องสมุด ชั้น 3 และชั้น 2 เป็นห้องบรรยายและห้องพักอาจารย์ ชั้นล่างเป็น Common Room อาคารหลังนี้สร้างขึ้นบนที่ๆ เคยเป็น “เล้าไก่” โรงไม้ชั้นเดียว “เล้าไก่” นี้เป็นที่รู้จักกันดีในหมู่นักศึกษารุ่นก่อน ซึ่งใช้เป็นที่จัดกิจกรรมชุมนุมสังสรรค์ และบางครั้งใช้เป็นห้องบรรยบายด้วย

          เมื่อก่อสร้างอาคารแล้วเสร็จจึงได้ย้ายหนังสือจากห้องอ่านหนังสือมาไว้ที่ห้องสมุดใหม่ ท่าอาจารย์สัญญา ได้ขอให้ท่านอาจารย์ธานินทร์ กรัยวิเชียร มาช่วยวางรูปแบบห้องสมุด นอกจากนี้ยังได้ดำเนินการขออนุมัติให้ คุณมาลี มาลากร บรรณารักษ์จากห้องสมุดเนติบัณฑิตยสภามาช่วยงานห้องสมุดคณะนิติศาสตร์

          ท่านอาจารย์สัญญามีความคิดเสมอมาว่าห้องสมุดนั้นสำคัญมากกับการเรียนการสอนและการค้นคว้าทางนิติศาสตร์ เมื่อเข้ามารับตำแหน่งคณบดี ท่านใฝ่ฝันอยากจะเห็นคณะนิติศาสตร์มีห้องสมุดของคณะที่ทันสมัยและสมบูรณ์พอควร ท่านเอาตนเองเป็นหลักว่าสมัยที่ท่านเรียนหนังสืออยู่ที่ The Middle Temple ประเทษอังกฤษ ท่านไปนั่งห้องสมุดทุกวัน ท่านเล่าถึงวิธีการเรียนของท่านว่า “เรียนในห้องสมุดล้วน ๆ เลย นอกจากไปฟังเลคเชอร์ที่อาจารย์สอนเสร็จแล้วยังหอบมาห้องสมุด ทุก Inns of Court จะมีห้องสมุดใหญ่และเป็นที่เรียนหนังสือที่สบายที่สุด เงียบกริบและมีทุกสิ่งอย่างพร้อม”

          ด้วยเหตุนี้ ห้องสมุดคณะนิติศาสตร์จึงได้ถือกำเนิดขึ้นด้วยแรงผลักดันของท่านอาจารย์สัญญา โดยมุ่งหวังปลูกฝังความใฝ่รู้แก่นักศึกษาหรืออย่างน้อยก็ให้นักศึกษามีที่นั่งอ่านหนังสือที่เงียบสบาย ท่าเคยกล่าวว่า “พูดถึงห้องสมุด ผมออกจะรักมาก พอเสร็จสอนประจำสัปดาห์และเสร็จงานแล้ว ผมมักเดินไปเที่ยวห้องสมุด อยากดูนักศึกษามานั่งดูหนังสือมากกว่าที่ไม่รู้จะทำอะไร จึงไปเตร่ท่าพระจันทร์ หรือไม่ก็หลบไปเล่นการพนันขันต่อกันหลังตึก”

          แม้จะพ้นจากตำแหน่งหน้าที่ต่าง ๆ ในมหาวิทยาลัยไปแล้ว ท่านยังห่วงใยเอื้ออาทรและปราถนาดีต่อคณะนิติศาสตร์และมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มาโดยตลอด

          พ.ศ. 2531 คณะนิติศาสตร์ ได้จัดทำโครงการขยายห้องสมุดคณะนิติศาสตร์ วัตถุประสงค์เพื่อขยายพื้นที่ห้องสมุดและที่นั่งอ่าน อีกทั้งดำเนินการปรับปรุงบริการตามโครงการนำคอมพิวเตอร์มาใช้ในห้องสมุดสัญญา ธรรมศักดิ์ (คณะนิติศาสตร์) ซึ่งป็น โครงการระยะ 4 ปี (กรกฏาคม 2531-มิถุนายน 2535) การขยายงานด้านวิชาการการวิจัยและการให้บริการทางสังคม และเพื่อรองรับดารขยายตัวทางด้านการจัดการศึกษาในหลังสูตรต่าง ๆ โดยสอดคล้องกับแผนพัฒนาทางวิชาการของคณะนิติศาสตร์ ทั้งนี้คณะนิติศาสตร์ได้ร่วมรณรงค์เพื่อหาทุน และได้รับบริจาคเพิมเติมจากผู้มีอุปการคุณและหน่วยงานต่างๆ

          หลังจากปรับปรุงห้องสมุดแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2532 คณะนิติศาสตร์เห็นสมควรเรียกชื่อ “ห้องสมุดคณะนิติศาสตร์ว่า” ห้องสมุดสัญญา ธรรมศักดิ์ ทั้งนี้เพื่อเป็นเกียรติและระลึกถึงพระคุณที่ท่านมีต่อคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

เรียบเรียงจาก

สุจิตรา อุตมวาทิน. "การนำคอมพิวเตอร์มาใช้ในห้องสมุดสัญญา ธรรมศักดิ์ (คณะนิติศาสตร์) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์," วารสารโดมทัศน์ (มกราคม-มิถุนายน 2533) หน้า 4-14.
“ห้องสมุดสัญญา ธรรมศักดิ์” คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ในนิติศาสตร์รำลึก 2532. กรุงเทพฯ : คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2532. หน้า 53-56.
“ห้องสมุดสัญญา ธรรมศักดิ์” (กรุงเทพฯ : คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2532)



ประวัติ และผลงานศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์